Favorittfelespelar

Det finns mang ein diskusjon om kven som er favoritt ditt og datt, spesielt omhandlar diskusjonene gitaristar, trommeslagarar og andre born av Helvete; sjeldan ser eg ein diskusjon om kven som er folkets favoritt på fela, eller fiolin som det heitar i det kunstferdige borgarskapet. Fela er framleis eit instrument som setjast i hop av meistarar innafor felemakarfaget, og ofte er fela eit kunstverk i seg sjølv - i motsetnad til industrialieseringa og samlebåndets store son, sjølve inkarnasjonen av framandgjeringa av musikken, belgjespelet. Berre i Noreg finns det eit hopetal verdsklasse felespelarar, og heilt sikkert ein god del flinke fiolinistar òg, utøvarar frå både klassene dyktige på sitt og udyktige i den andre si klasse. Fela er heldigvis eit så utbreidd instrument at ein kan trakte utanfor Noregs grenser, grøss og gru! etter sin favoritt; du kan ta turen over Atlanteren og følgje musikktradisjonane til utvandrarane våre; du kan henge deg på lasset til sigøynarane og oppleve de fyrige tradisjonane som held med dei; du kan vandre frå konsertsal til konsertsal i de europeiske hugustadene og oppleve teknisk brillianse og nytolkning av eldgamle verk. Fela er Guds gåve til musikktradisjonanes mangesidigheit.

Det kan vera eit vonlaust føretak å velgje berre ein. Vel eg den allsidige skotten som kunne spela tradisjonelt materiale på sin eigne ville, såre, humoristiske måte, Johnny Cunningham; vel eg Hans W. Brimi, meistaren til å uttrykke kjenslelivet til dei som lev mellom Noregs fjell gjennom musikken som kom til han frå underverda vår; vel eg tradisjonskonservatoren frå Shetland, Aly Bain, som er så dyktig til å spele at han like så godt er vorte adla for det?

Eller skal eg velgja ein annan? Kva med Noregs folkelege musikktradisjons store faneberar, Myllarguten? Eller han som gav oss runddansen og bygdavalsen og spelte omtrent like hardt som han drakk, Fant-Karl? Eller Gudbrandsdalens store son, som både kunne spele og drekke fanten sjølv under krakken, Fel-Jakup?

Eg er framleis rådvill. Ein ting er eg i alle fall ganske så sikker på. Det er at dei store virtuosane i kunstmusikken skal få fred frå meg.

Det blir sjølvsagt problematisk å trekkje fram dei som er under torva og har vore det lenge før eg dukka opp over dei, då ein berre har høyrd dei vorte spelt av andre. Hans W. Brimi ligg under torva, men fekk i alle fall opplevd ein tidsalder der dei kunne ta vare på det han spelte, og ikkje berre bli ein tradisjon spelt gjennom andre, støtt og stadig tolka og vridd på ny.

Han felespelaren til Nick Cave, Warren Ellis, er vel ikkje så gale..Han er i alle fall morsosam å sjå spele.

Warren Ellis er ein soleklar favoritt innanfor rocken. Hans framtreden er omlag like eineståande til Cunningham sin, og at han kan spele høyres jo på filmmusikken han lagar i lag med Cave.

Min favorittfelespiller er helt klart Veslefrikk. Han hadde en helt unik evne til å trollbinde sitt publikum. Jeg har også sansen for Per Spelmann, som var så glad i felen sin at han byttet bort en ku for å få den tilbake. Da snakker vi keep it real.

Jean Luc Ponty, Mauro Pagani, Jascha Heifetz

Eg er òg svak for Per Spelmann, eller Per Kringelhaugen som han eigentleg heitte, i frå Lom. Det var ikkje alle forunt å vera sveinnen hass Fel-Jakup, men det sette sine spor, og Per Spelmann enda som mange andre spelmenn på den tida som ein fordrukken mann. Det er dei som ikkje likar Fel-Jakup som hevder at Per Spelmann var ein mykje gjevare spelmann enn han, og at mykje av Fel-Jakup-tradisjonen eigentleg er Per Spelmann-tradisjon.

Han enda sitt liv då ei avlaus øyk råkte han i hugu med bakføtene sine.

Aleksander Rybak og mesterverket Fairytale!

Uffff, Rybak...

Nåvel, bra original tråd må jeg si. Selv har jeg ikke fullt så god oversikt over fiolinister, men har fått sansen for Rachel Barton Pine.

Annbjørg Lien. Norges flotteste kvinne.

Eddie Jobson og Darryl Way.

John McCusker i bandet til Mark Knopfler er meget dyktig.

Denne karen her virkar som han kan sine ting...

Skal ikke skryte på meg kunnskaper og lytteerfaringer nok til å kunne velge blant tradisjonsbærerne, men inna for en sjanger ihvertfall har hørt litt av er det en kar det er verdt å nevne sammen med Aly Bain, nemlig Dave Swarbrick. Ikke nødvendigvis fordi han er den "beste", det vet jeg som sagt ingenting om, men fordi han var så sentral både i den engelske "folk revival"-en på 60-tallet og i skapelsen av folk-rocken rundt 1970 i og med dette albumet.

Jeg nevnte Heifetz.  Her litt norsk musikk:

Det fyrste som slo meg var at han spelte som ein sigøyner. Det å spela fele som ein sigøyner er eit lite kompliment, og det gjorde at eg kom i haug denna russiske gjengen her, Loyko, som spelar litt av den folkemusikken ein kunne finne i keiserriket Russland, som for det meste var sigøynermusikk. Eg tør påstå at dei to på fele kan sine ting.

Det er vel den mannen som spiller sammen med Bill Morrissey på sistnevntes plater. Jeg har hørt meg gjennom de fleste av Morrisseys plater de siste dagene, og det slår meg hvor vidunderlig fiolinen hans passer til Morrisseys musikk. leser at noen har uttalt om Cunningham at han "Doesn't add to the music, he adds to the lyrics", noe som vel sier noe om hvordan han får fiolinen til å låte.